Οι Δαναΐδες

Ο Δαναός και ο αδελφός του ο Αίγυπτος ήταν απόγονοι της Ιώς, της νέας από το Άργος που είχε φτάσει κάποτε μεταμορφωμένη σε αγελάδα ως την Αίγυπτο. Ο Δαναός είχε πενήντα κόρες, ο Αίγυπτος πενήντα γιους. Όταν ο Αίγυπτος απαίτησε να παντρευτούν οι γιοι του τις Δαναΐδες, ο Δαναός φοβήθηκε ότι με τον γάμο αυτόν τα αδέλφια ήθελαν να του πάρουν την εξουσία — και ίσως και τη ζωή.

Έτσι, πατέρας και κόρες έφυγαν κρυφά με ένα μεγάλο πλοίο. Μετά από δύσκολο ταξίδι έφτασαν στο Άργος, την πατρίδα της προγόνου τους της Ιώς, και ζήτησαν προστασία. Οι Αργείοι τούς δέχτηκαν, και σε λίγο καιρό ο Δαναός έγινε βασιλιάς της πόλης.

Η ησυχία όμως δεν κράτησε πολύ. Οι πενήντα γιοι του Αιγύπτου έφτασαν στο Άργος με στρατό και απαίτησαν ξανά τον γάμο. Ο Δαναός κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να τους πολεμήσει, γι' αυτό δέχτηκε — στα ψέματα. Την ημέρα του γάμου έδωσε κρυφά σε κάθε κόρη του από ένα μικρό μαχαίρι και τις διέταξε: «Απόψε, όταν κοιμηθούν οι άντρες σας, θα τους σκοτώσετε».

Τη νύχτα εκείνη οι σαράντα εννέα Δαναΐδες υπάκουσαν στον πατέρα τους. Μία μόνο, η Υπερμήστρα, λυπήθηκε τον άντρα της, τον Λυγκέα, επειδή της είχε φερθεί με σεβασμό, και τον βοήθησε να ξεφύγει. Ο Δαναός θύμωσε τόσο, που την έσυρε σε δίκη· οι Αργείοι όμως — με τη βοήθεια της θεάς Αφροδίτης, λέει ο μύθος — την αθώωσαν. Από την Υπερμήστρα και τον Λυγκέα κατάγονταν αργότερα μεγάλοι ήρωες, ανάμεσά τους ο Περσέας και ο Ηρακλής.

Για τις άλλες σαράντα εννέα αδελφές, η ιστορία είχε σκοτεινό τέλος. Μετά τον θάνατό τους, οι κριτές του Κάτω Κόσμου τούς όρισαν μια αιώνια τιμωρία: να κουβαλούν νερό και να γεμίζουν ένα πιθάρι που ήταν τρύπιο. Όσο νερό κι αν έριχναν μέσα, το πιθάρι άδειαζε πάντα, και οι Δαναΐδες ξεκινούσαν πάλι από την αρχή, χωρίς σταματημό και χωρίς ελπίδα.

Από αυτόν τον μύθο έμεινε ως σήμερα η έκφραση «ο πίθος των Δαναΐδων»: έτσι λέμε μια προσπάθεια που δεν τελειώνει ποτέ, γιατί ό,τι χτίζουμε από τη μία μεριά, χάνεται από την άλλη.