Η Κασσάνδρα

Η Κασσάνδρα ήταν κόρη του Πριάμου και της Εκάβης, από τις ομορφότερες πριγκίπισσες της Τροίας. Ο θεός Απόλλωνας την ερωτεύτηκε και, για να την κερδίσει, της πρόσφερε ένα σπάνιο χάρισμα: την τέχνη της προφητείας. Η Κασσάνδρα δέχτηκε το δώρο, όταν όμως ο θεός ζήτησε τον έρωτά της ως αντάλλαγμα, εκείνη τον αρνήθηκε.

Ο Απόλλωνας δεν μπορούσε να πάρει πίσω ένα θεϊκό δώρο, μπορούσε όμως να το δηλητηριάσει. Της έδωσε λοιπόν μια κατάρα εξίσου θεϊκή: οι προφητείες της θα έβγαιναν πάντα αληθινές, αλλά κανείς δεν θα τις πίστευε. Από τότε η Κασσάνδρα ζούσε μια διπλή βάσανο — έβλεπε καθαρά τα μελλούμενα και τα φώναζε, μα τα λόγια της έπεφταν στο κενό, και οι γύρω της τη θεωρούσαν παράφρονα. Το πιο πικρό ήταν πως ο δίδυμος αδελφός της, ο Έλενος, είχε κι εκείνος το χάρισμα της μαντικής — εκείνον όμως όλοι τον άκουγαν με σεβασμό.

Μάταια προειδοποίησε ότι το ταξίδι του αδελφού της, του Πάρη, στη Σπάρτη θα έφερνε τον όλεθρο στην Τροία. Μάταια, δέκα χρόνια αργότερα, φώναζε ότι ο Δούρειος Ίππος, το μεγάλο ξύλινο άλογο που οι Τρώες έβρισκαν δώρο των θεών, έκρυβε στα σπλάχνα του ένοπλους Έλληνες. Όπως και ο ιερέας Λαοκόων, που κι εκείνος προσπάθησε να τους σταματήσει, δεν εισακούστηκε: το άλογο σύρθηκε πανηγυρικά μέσα από τα τείχη, και την ίδια νύχτα η Τροία παραδόθηκε στις φλόγες.

Μέσα στο χάος της άλωσης, η Κασσάνδρα κατέφυγε στον ναό της Αθηνάς και αγκάλιασε το άγαλμα της θεάς, ζητώντας άσυλο. Ο Αίας ο Λοκρός όμως την άρπαξε με τη βία από το ιερό — μια πράξη τέτοιας ασέβειας, ώστε η Αθηνά οργίστηκε με όλους τους Έλληνες και σκόρπισε αργότερα τα καράβια τους με φοβερές τρικυμίες στον γυρισμό.

Η ίδια η Κασσάνδρα δόθηκε ως λάφυρο στον Αγαμέμνονα, που την πήρε μαζί του στις Μυκήνες. Στην τραγωδία του Αισχύλου «Αγαμέμνων», η σκηνή της μπροστά στο παλάτι είναι από τις πιο συγκλονιστικές του αρχαίου θεάτρου: η αιχμάλωτη προφήτισσα βλέπει με φρίκη τι την περιμένει πίσω από τις πύλες — τον φόνο του Αγαμέμνονα και τον δικό της θάνατο από το χέρι της Κλυταιμνήστρας. Το ξέρει, το λέει, και μπαίνει παρ' όλα αυτά στο παλάτι, γιατί από τη μοίρα δεν ξεφεύγει κανείς.

Έτσι χάθηκε η Κασσάνδρα, πιστεύοντας ως το τέλος σε μια αλήθεια που κανείς δεν ήθελε να ακούσει. Το όνομά της έμεινε παροιμιώδες: ακόμη και σήμερα «Κασσάνδρα» λέγεται όποιος προβλέπει δυσάρεστα πράγματα — και, όπως τότε, σπάνια τον πιστεύουν.