Ο Ιππόλυτος και η Φαίδρα

Ο Ιππόλυτος, γιος του Θησέα και της βασίλισσας των Αμαζόνων, είχε αφιερώσει τη ζωή του στην Άρτεμη, τη θεά του κυνηγιού· ζούσε αγνός στα δάση, μακριά από έρωτες και γάμους, και αρνιόταν επιδεικτικά να τιμήσει την Αφροδίτη. Η θεά του έρωτα, πληγωμένη στην τιμή της, ορκίστηκε να τον συντρίψει. Το σχέδιό της ήταν έτοιμο πριν καν αρχίσει το δράμα: όργανό της, χωρίς να το θέλει, θα γινόταν η Φαίδρα, η νόμιμη σύζυγος του Θησέα και μητριά του νέου.

Η Αφροδίτη άναψε στην καρδιά της Φαίδρας έναν έρωτα ένοχο και αθεράπευτο για τον Ιππόλυτο. Η βασίλισσα πάλεψε σιωπηλά με το πάθος της· προτίμησε να μαραζώνει από ασιτία και ντροπή παρά να προδώσει τον άντρα της και το όνομά της, αποφασισμένη να πεθάνει με το μυστικό της. Η γριά τροφός της όμως, βλέποντάς τη να σβήνει, της απέσπασε την αλήθεια — και, θέλοντας να τη σώσει, έκανε το ασυγχώρητο: αποκάλυψε το πάθος στον ίδιο τον Ιππόλυτο, αφού πρώτα τον έδεσε με όρκο σιωπής.

Ο νέος αναπήδησε με αποτροπιασμό. Ξέσπασε σε έναν σφοδρό λόγο κατά των γυναικών και της απάτης, όμως, πιστός στον όρκο του, δεν αποκάλυψε τίποτε στον πατέρα του. Για τη Φαίδρα η ντροπή είχε πλέον μάρτυρες· ο θάνατος έμενε ο μόνος δρόμος. Πριν κρεμαστεί, έγραψε ένα ύστατο ψέμα για να σώσει τη φήμη της και να εκδικηθεί την περιφρόνηση: μια πινακίδα δεμένη στο χέρι της κατηγορούσε τον Ιππόλυτο ότι επιχείρησε να τη βιάσει.

Ο Θησέας, επιστρέφοντας, βρήκε τη γυναίκα του νεκρή και το γραπτό της στο χέρι της. Τυφλωμένος από πόνο και οργή, δεν ζήτησε αποδείξεις ούτε άκουσε τους όρκους του γιου του, που η τιμή του τού απαγόρευε να μαρτυρήσει την αλήθεια. Τον καταδίκασε σε εξορία και, το χειρότερο, ξόδεψε εναντίον του μία από τις τρεις ευχές που του χρωστούσε ο πατέρας του ο Ποσειδώνας: καταράστηκε τον Ιππόλυτο να μη ζήσει ως το βράδυ.

Καθώς ο νέος έφευγε με το άρμα του κατά μήκος της θάλασσας, ένα πελώριο κύμα υψώθηκε και ξέβρασε στη στεριά έναν τερατώδη ταύρο. Τα άλογα αφηνίασαν, το άρμα συντρίφτηκε στα βράχια και ο Ιππόλυτος, μπλεγμένος στα ηνία, σύρθηκε μισοπεθαμένος στο χώμα. Τότε μόνο εμφανίστηκε η Άρτεμη και αποκάλυψε στον Θησέα όλη την αλήθεια: το δολερό σχέδιο της Αφροδίτης, την ένοχη σιωπή της Φαίδρας, την αθωότητα του γιου του.

Ο Ιππόλυτος, ξεψυχώντας στην αγκαλιά του πατέρα του, βρήκε τη δύναμη να τον συγχωρήσει και να τον απαλλάξει από το αίμα του — μια στιγμή σπάνιας ανθρωπιάς μέσα στην καταστροφή. Στον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη, που βραβεύτηκε το 428 π.Χ., όλοι οι ήρωες χάνονται προσπαθώντας να μείνουν πιστοί σε κάτι — στην αγνότητα, στην τιμή, στον όρκο — και ο μύθος γίνεται στοχασμός πάνω στη σύγκρουση του πάθους με την αιδώ.